Bezpieczniej w szkole

Szkoła Podstawowa im……………….w………………..
Spis treści:
I. Wstęp         
II. Procedura powstawania programu
Podstawy prawne
Diagnoza środowiska (wybór narzędzi i metod badawczych)  
Analiza wyników diagnozy środowiska           
Określenie zadań i celów do realizacji 
Obszary działań          
Dobór treści    
Sposoby realizacji, realizatorzy……………………………………………
Ewaluacja i monitoring programu        
Program profilaktyki w klasach I-III   
Program profilaktyki w klasach IV-VI
Wstęp
Większość zadań, jakie stawia przed nauczycielami program wychowawczy szkoły, można wykonać, realizując również treści z zakresu profilaktyki, promując modele zdrowego życia i podejmując działania zapobiegające zachowaniom dysfunkcyjnym
w środowisku uczniów. Opracowanie odrębnego programu profilaktyki, daje jednak szansę, nadać profilaktyce szkolnej charakter spójny , klarowny i wyrazisty, ujmujący treści profilaktyczne w jedną, usystematyzowaną całość.
Procedura powstawania programu
1) Podstawy prawne:

• Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997r . art. 72 (Dz. U. z dnia 16 lipca 1997r. Nr 78, poz. 483).
• Konwencja o prawach dziecka przyjęta przez Zgromadzenie Ogólne ONZ dnia 20 listopada 1989 r., ratyfikowana przez Polskę 7 lipca 1991 r. (Dz. U. z 1991 r. Nr 120, poz.526) - art. 3, art.19, art. 33.
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 23 grudnia 2008r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. z 2009r.  Nr 4, poz. 17).
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 26 lutego 2002r.  w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz. U. Nr 51, poz. 458, ze zm.).
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 stycznia 2002 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz. U. z 2002 r. Nr 10, poz. 96).
• Europejska Konwencja o wykonaniu praw dzieci sporządzona w Strasburgu dnia 25 stycznia 1996 r. (Dz. U. z  2000 r. Nr107, poz. 1128) - art. 1 pkt 2.
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 19 lipca 2002 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie sposobu nauczania szkolnego oraz zakresu treści dotyczących wiedzy o życiu seksualnym człowieka, o zasadach świadomego i odpowiedzialnego rodzicielstwa, o wartości rodziny, życia w fazie prenatalnej oraz metodach i środkach świadomej prokreacji zawartych w podstawie programowej kształcenia ogólnego (Dz. U. z 2002 r. Nr 121 , poz. 1037).
• Ustawa z 8 stycznia 1999 r. Przepisy wprowadzające reformę ustroju szkolnego (Dz. U. z 1999 r. Nr 12, poz. 96 ze zm.).
• Ustawa z 19 stycznia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (Dz. U. z 1994 r. Nr 111, poz. 535 ze zm.).
• Ustawa z 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 1982 r. Nr 35, poz. 230 ze zm.).
• Ustawa z 24 kwietnia 1997 r. o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 198).
• Ustawa z 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych (Dz. U. z 1996 r. Nr 10, poz. 55).
• Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.).
• Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 22 grudnia 2004 r. w sprawie zakresu i organizacji profilaktycznej opieki zdrowotnej nad dziećmi i młodzieżą (Dz. U. z 2004 r. Nr 282, poz. 2814 ze zm.).
• Obwieszczenie Marszałka Sejmu Rzeczpospolitej Polskiej z 22 stycznia 2003 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii (Dz. U. z 2003 r. Nr 24, poz. 198).
• Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowych form działalności wychowawczej i zapobiegawczej wśród dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem (Dz. U. z 2003 r. Nr  26, poz. 226).
• Obwieszczenie Ministra Zdrowia z 22 lipca 2002 r. w sprawie ogłoszenia jednolitego tekstu ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi (Dz. U. z 2002 r. Nr 147, poz. 1231 ze zm.).

Wewnętrzne dokumenty obowiązujące w szkole:

• plan rozwoju szkoły,
• szkolny zestaw programów nauczania,
• program wychowawczy,
• statut szkoły.

Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 stycznia 2002 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie ramowych statutów publicznego przedszkola oraz publicznych szkół (Dz.U. Nr 10, poz. 96), nakłożyło na szkołę obowiązek opracowania programu profilaktycznego dostosowanego do potrzeb rozwojowych uczniów oraz potrzeb środowiska szkolnego. Dyrektor szkoły w związku z tym powołał zespół odpowiedzialny za opracowanie  programu profilaktycznego odpowiadającego aktualnej specyfice naszej placówki.
W skład zespołu weszli:

• pedagog szkolny, koordynator zespołu,
• przewodnicząca Szkolnej Komisji Opiekuńczo-Wychowawczej,
• opiekun samorządu uczniowskiego,
• nauczyciel nauczania zintegrowanego,
• przewodnicząca koła samokształceniowego nauczycieli klas I-III,
• przewodnicząca koła samokształceniowego klas IV-VI.

Przedstawiony poniżej proces powstawania programu uwzględnia głównie doświadczenia własne szkoły i podkreśla jej specyficzny charakter.
2) Diagnoza środowiska (wybór narzędzi i metod badawczych)
Nasza szkoła mieści się w starej dzielnicy miasta, gdzie mieszka wiele rodzin wielopokoleniowych. Środowisko dotknięte jest dużym bezrobociem, panują tu również charakterystyczne stosunki społeczne.
Wybór narzędzi badawczych dostosowany został do specyfiki szkoły. Zaplanowano, że diagnoza dokonywana będzie za pomocą:

• ankiet (dla uczniów, rodziców i nauczycieli), diagnozujących klimat szkoły oraz występowanie w środowisku szkolnym zagrożeń, z uwzględnieniem ich rodzaju, nasilenia i specyfiki,
• obserwacji,
• wywiadów z uczniami, rodzicami, nauczycielami.

Udział uczniów i rodziców w diagnozie był dobrowolny i anonimowy, zapewniał tym samym bezpieczeństwo respondentom.
Diagnoza środowiska i jego potrzeb uzupełniono analizą tzw. „zasobów szkoły", tj. sprawdzenia merytorycznego przygotowania nauczycieli do realizowania wybranych zagadnień z zakresu profilaktyki.
3) Analiza wyników diagnozy środowiska
Diagnozę środowiska wychowawczego przeprowadzono w październiku 2010 roku. Ogółem przebadano 402 uczniów, 295 rodziców, 22 nauczycieli.
Analiza ilościowa i jakościowa wyników ankiet okazała się czynnością bardzo czasochłonną i żmudną. W opracowywaniu diagnozy niezwykle pomocne okazały się również wyniki obserwacji przeprowadzonych przez nauczycieli (dokonywane często przez lata pracy) oraz wyniki wywiadów przeprowadzonych z uczniami i rodzicami. Interpretacji wyników badań dokonywano w sposób ostrożny, zdając sobie sprawę, że nie zawsze na niektóre pytania, odpowiedzi były szczerze udzielane.
Wyniki badań przedstawiają się następująco:
Zdrowie, higiena uczenia się i wypoczynek
Zdecydowana większość uczniów wie, co szkodzi zdrowiu (otrzymuje wystarczającą ilość informacji). Widoczny jest wyraźny niepokój, szczególnie wśród uczniów klas V, związany ze zmianami równowagi psychofizycznej spowodowanymi okresem dojrzewania. Na uwagę zasługuje fakt, że dzieci zdecydowanie więcej czasu przeznaczają na oglądanie telewizji
i kontakt z komputerem niż na naukę. Na czynny wypoczynek — sport i rekreację, zostaje już więc niewiele czasu.
Kontakt dzieci z substancjami psychoaktywnymi
Żaden wychowawca nie wskazał na uczniów zagrożonych uzależnieniami i tylko jeden rodzic, wykazał w ankietach ucznia spożywającego alkohol, mającego kontakt z narkotykami i palącego papierosy. Większość dzieci deklaruje, że nie pali papierosów, jednak aż 21% dzieci z młodszych klas proponowano papierosy lub alkohol. 32% respondentów klas starszych (IV-VI) wie o paleniu papierosów przez swoich kolegów. 42% starszych uczniów zna też już smak alkoholu. Żadne z ankietowanych dzieci nie zgłosiło bezpośredniego kontaktu z narkotykami, choć 5% proponowano kupno lub zażycie narkotyku, a 12% wie, gdzie można zaopatrzyć się w narkotyki.
Zachowania agresywne
W większości ankiet zarówno adresowanych do nauczycieli, rodziców, jak i uczniów sygnalizowano występowanie u dzieci zachowań o charakterze agresywnym (zarówno agresji czynnej, jak i słownej). Z odpowiedzi nauczycieli wynika, że ilość uczniów agresywnych rośnie wraz z wiekiem. W młodszych klasach agresja jest zdecydowanie niższa, w starszych rośnie. Jednocześnie zdecydowana większość ankietowanych uczniów na pytanie o to, czy czujesz się bezpiecznie w szkole odpowiedziała: tak lub raczej tak. Uczniowie młodsi często skarżą się na złe traktowanie przez starszych kolegów. Większość uczniów nie czuje się odrzucona lub pozostawiona sama sobie, tylko 5% opowiedziało się, że rodzice w ogóle z nimi nie rozmawiają. W opinii wychowawców - 9 uczniów pozostaje bez opieki ze strony rodziców.
Z przedstawionego powyżej podsumowania wyciągnięto następujące wnioski:
Zakres realizowanych przez szkołę działań o charakterze profilaktyczno- wychowawczym, związanych bezpośrednio z tematyką zdrowotną jest kompletny
i wystarczający, nie wymaga żadnych zmian.
Na większą uwagę zasługują treści związane z higieną pracy umysłowej i potrzebą czynnego wypoczynku oraz psychicznym i fizycznym aspektem dojrzewania.
Większą uwagę należy zwrócić także na propagowanie wśród uczniów efektywnych sposobów uczenia się (dotyczy to głównie uczniów klas starszych).
Treści związane z kontaktem dzieci z substancjami psychoaktywnymi powinny być nadal realizowane na wyższym poziomie edukacyjnym. W sytuacjach bezpośredniego zagrożenia wskazana jest interwencja pedagoga lub innego specjalisty.
W celu przeciwdziałania agresji (słownej i czynnej), wskazane jest utworzenie szczegółowego systemu działań o charakterze profilaktycznym, które pozwoliłyby na:
- rozpoznawanie wszelkich przejawów agresji w środowisku szkolnym,
- zapobieganie zachowaniom agresywnym,
- trening konstruktywnego rozwiązywania konfliktów,
- informowanie dzieci o sposobach szukania pomocy,
- naukę wyrażania uczuć w sposób akceptowany społecznie.
4) Określenie zadań i celów do realizacji
Po analizie wyników środowiskowej diagnozy stanu i potrzeb oraz po sformułowaniu powyższych wniosków, wyłoniły się ogólne potrzeby, problemy, oczekiwania, które zredagowano w formie celów ogólnych.

Klasy	Cele ogólne
I-III	wdrażanie do zgodnego życia w szkole i w klasie, zaznajomienie z zagrożeniami bezpieczeństwa i zdrowia oraz uczenie prawidłowych reakcji na  te zagrożenia.
IV-VI	zapobieganie zachowaniom agresywnym, motywowanie do zdrowego stylu życia.

Cele te uszczegółowiono i przedstawiono w formie zadań. Zadania są spójne z:
celami programu,
wynikami środowiskowej diagnozy,
programem wychowawczym szkoły i statutem szkoły,
postawą programową.
4) Obszary działań
Zadania skierowane do uczniów:
aktywne uczestniczenie w różnorodnych formach zajęć zaproponowanych przez dorosłych (zajęcia tematyczne, warsztaty, pogadanki, konkursy etc.).
Zadania skierowane do nauczycieli:
organizowanie i przeprowadzanie założonych przedsięwzięć z zakresu profilaktyki.
Zadania skierowane do środowisk lokalnych:

• policja (konkursy o bezpieczeństwie, pogadanki, rozmowy z uczniami),
• poradnia psychologiczno-pedagogiczna (udział w warsztatach, spotkania z uczniami i rodzicami),
• Ośrodek Terapii Uzależnień (warsztaty).

Zadania skierowane do rodziców:

• uczestniczenie w spotkaniach ze specjalistami,
• pomoc w przygotowaniu uczniów do udziału w konkursach z zakresu wiedzy o bezpiecznym i zdrowym stylu życia.

5) Dobór treści
Treści dobierane były z uwzględnieniem:

• wieku rozwojowego dzieci - inne dla młodszej grupy wiekowej (klasy I - III), a inne dla starszej (klasy IV - VI),
• programów nauczania,
• potrzeb środowiskowych,
• indywidualnych potrzeb dzieci.

6) Sposoby realizacji, realizatorzy 
Przy wyborze sposobów realizacji i realizatorów istotne było:

• zróżnicowanie form zajęć (dbałość o atrakcyjną formę zajęć),
• stosowanie różnych metod pracy (w tym metod aktywnych),
• dobieranie programów już sprawdzonych w szkole,
• dostarczanie wychowawcom scenariuszy zajęć, konspektów,
• zaplanowanie terminów realizacji w celu zapewnienia ciągłości oddziaływania,
• szkolenie wychowawców,
• angażowanie specjalistów.

W klasach I-III celowo zastosowano inną strukturę programu, gdyż sposoby realizacji łączą się  z zasadami kształcenia zintegrowanego, a realizatorami są głównie wychowawcy klas.
7) Ewaluacja i monitoring programu
W programie przewidziano metody oceny jego skuteczności oraz ewaluację, która będzie prowadzona w maju każdego roku szkolnego.
Jako narzędzie ewaluacji przewidziano ankietę dla uczniów. Pomocne będą również analiza dokumentacji szkolnej oraz okresowe sprawozdania wychowawców z realizacji programu.
Wyniki i efekty działań szkolnego programu profilaktyki będą przedstawione podczas rady pedagogicznej i spotkań z rodzicami.
Przewidziany jest również bieżący monitoring prowadzonych działań profilaktycznych. Na jego podstawie program może być nieco zmodyfikowany w zależności od zaistniałych potrzeb.

PROGRAM PROFILAKTYKI W KLASACH I-III
Cel I
Wdrażanie do zgodnego życia w szkole i w klasie.
► Klasa I
Zadania

• wdrażanie do przestrzegania statutu szkoły,
• wdrażanie do współdziałania z innymi.

Treści

• zaznajomienie z wybranymi treściami statutu szkoły, poznanie regulaminu klasy
  i norm zachowania,
• nauka właściwych zachowań wobec rówieśników i personelu szkoły,
• zachęcanie do udzielania sobie pomocy,
• zachęcanie do zwracania się o pomoc w sytuacjach trudnych.

Osiągnięcia

• uczniowie przestrzegają zasad i norm przyjętych w szkole i w klasie, dbając o swoje otoczenie,
• kulturalnie zachowują się wobec rówieśników i pracowników szkoły,
• wiedzą do kogo mogą zwrócić się o pomoc w sytuacjach trudnych,
• prawidłowo współdziałają w grupie, udzielając sobie pomocy.

► Klasa II
Zadania

• kształtowanie umiejętności zachowania się wobec pracowników szkoły,
• kształtowanie pozytywnych relacji między uczniami - wyrabianie postaw wzajemnej pomocy.

Treści

• zapoznanie z wybranymi treściami statutu szkoły, poznanie regulaminu klasy
  i norm zachowań,
• swobodne wypowiedzi na temat pracy samorządu (wybory do samorządu klasowego),
• nauka reagowania na takie zjawiska jak wyłudzanie, bicie, kradzieże,
• kształtowanie umiejętności rozwiązywania konfliktów między uczniami.

Osiągnięcia

• uczniowie przestrzegają zasad i norm przyjętych w szkole i w klasie,
• są samodzielni w dbałości o szkołę i klasę,
• są tolerancyjni wobec innych,
• umieją rozwiązywać konflikty w klasie.

► Klasa III
Zadania

• kształtowanie umiejętności właściwego zachowania się wobec rówieśników i pracowników szkoły,
• kształtowanie umiejętności pełnienia różnorodnych ról w klasie.

Treści

• przypomnienie wybranych treści statutu szkoły oraz powszechnie obowiązujących norm i zasad,
• swobodne wypowiedzi na temat pracy samorządu klasowego i pełnienia w nim określonych ról - wybory do samorządu.

Osiągnięcia

• uczniowie starannie dobierają przyjaciół i pielęgnują przyjaźnie w miarę swoich możliwości,
• samodzielnie potrafią dokonać wyborów do samorządu klasowego,
• potrafią zwrócić się w sprawach ważnych do pracowników szkoły,
• przestrzegają ustalonych regulaminów.

Zadania

• kształtowanie pozytywnych relacji między uczniami,
• wyrabianie postaw wzajemnej pomocy.

Treści

• uczenie się lepszego zrozumienia siebie i innych,
• uczenie akceptacji i tolerancji (ćwiczenia komunikacji),
• wspólne ustalenie regulaminu zachowania się w klasie,
• nauka reagowania na zjawiska przemocy, zachęcanie do szukania pomocy u osób dorosłych.

Osiągnięcia

• uczniowie prezentują postawy tolerancji i akceptacji wobec innych osób i kultur,
• wiedzą co jest dla nich dobre, a co złe,
• reagują na krzywdę, potrafią zadośćuczynić w przypadku wyrządzenia komuś krzywdy.

Cel II
Zaznajomienie z zagrożeniami zdrowia człowieka i kształcenie prawidłowych reakcji na te zagrożenia.
► Klasa I
Zadania

• nauka zdrowego stylu życia,
• zachęcanie do szukania pomocy w trudnych sytuacjach u osób dorosłych,
• kształtowanie umiejętności dbania o bezpieczeństwo własne i innych.

Treści

• poznanie zasad higieny osobistej,
• uczenie umiejętności utrzymywania porządku,
• zachęcanie do czynnego, bezpiecznego wypoczynku,
• zapoznanie z czynnikami chorobotwórczymi (bakterie, wirusy) i substancjami szkodliwymi dla zdrowia (nikotyna, alkohol, leki, narkotyki),
• przestrzeganie przed samowolnym zażywaniem substancji szkodliwych,
• wdrażanie do przestrzegania norm klasowych,
• nauka pokojowego rozwiązywania konfliktów,
• kształtowanie umiejętności zwracania się o pomoc do osób dorosłych,
• poznanie numerów alarmowych.

Osiągnięcia

• uczniowie znają zasady higieny osobistej oraz wiedzą, jakie są zagrożenia dla ich zdrowia i życia,
• potrafią zachować ład i porządek wokół siebie,
• uczniowie znają normy obowiązujące w klasie,
• uczniowie chętnie zwracają się o pomoc do osób dorosłych,
• uczniowie reprezentują postawę ograniczonego zaufania do osób dorosłych, szczególnie nieznajomych,
• znają numery alarmowe (pogotowie, policja, straż pożarna, numer alarmowy - 112).

► Klasa II
Zadania
kształtowanie postaw prozdrowotnych.
Treści

• wdrażanie do przestrzegania zasad higieny,
• zachęcanie do uczestnictwa w zajęciach pozalekcyjnych (w tym sportowych),
• poznanie wpływu substancji szkodliwych na organizm (nazwanie tych substancji
  i określenie, jakie czynią szkody).

Osiągnięcia

• uczniowie przestrzegają zasad higieny osobistej,
• uczniowie uczestniczą w różnych formach pracy pozalekcyjnej,
• uczniowie potrafią dbać o swoje zdrowie, potrafią rozpoznać substancje, które im szkodzą.

Zadania
reagowanie na zagrożenie bezpieczeństwa i zdrowia.
Treści

• stworzenie kodeksu klasy (normy i sankcje),
• wdrażanie do rozwiązywania konfliktów bez użycia przemocy,
• przestrzeganie przed niebezpieczeństwami mogącymi grozić ze strony nieznanych osób.

Osiągnięcia

• znają sposoby rozwiązywania konfliktów bez użycia przemocy,
• prezentują postawę ograniczonego zaufania do osób dorosłych.

► Klasa III
Treści

• przypomnienie zasad higieny osobistej i zachęcanie do dbałości o własne zdrowie i ciało,
• organizowanie form czynnego wypoczynku (wycieczki połączone z aktywnością sportową),
• nauka rozwiązywania kwestii spornych bez użycia przemocy,
• wyrabianie umiejętności rozpoznawania substancji grożących zdrowiu,
• wyrabianie umiejętności mówienia „nie" w sytuacjach grożących zdrowiu dziecka.

Osiągnięcia

• uczniowie samodzielnie dbają o swoje zdrowie i higienę osobistą,
• uczniowie potrafią sami organizować czynny wypoczynek,
• samodzielnie rozwiązują konflikty,
• uczniowie potrafią dostrzegać sytuacje zagrażające ich zdrowiu,
• uczniowie potrafią mówić „nie" w sytuacjach zagrażających ich zdrowiu, prezentują postawę ograniczonego zaufania do osób dorosłych.

Sposoby realizacji programu w klasach I-III
Zajęcia lekcyjne w ramach nauczania zintegrowanego, spotkania tematyczne, warsztaty, pogadanki, mini dramy, wycieczki klasowe, pedagogizacja rodziców.
Realizatorzy:
Nauczyciele kształcenia zintegrowanego, nauczyciele religii, pielęgniarka szkolna, pedagog szkolny, specjaliści instytucji wspierających proces wychowania (psycholog, policjant).
Terminy realizacji:
Cały rok szkolny, zgodnie z planem pracy nauczycieli.

Metody oceny skuteczności programu w klasach l-III:

• Analiza dokumentacji pedagogicznej.
• Okresowe sprawozdania wychowawców klas z realizacji programu.
• Ankieta dla uczniów.

PROGRAM PROFILAKTYKI KLAS IV-VI
Cel 1. Zapobieganie zachowaniom agresywnym
Zadania:

• wzmacnianie pozytywnego obrazu samego siebie i samooceny,
• kształtowanie postaw troski o bezpieczeństwo własne i innych,
• wdrażanie do współpracy jako formy zapobiegania zachowaniom agresywnym,
• kształtowanie postaw otwartości wobec personelu szkoły.

► Klasa IV
Treści

• rozwijanie zdolności, talentów i predyspozycji każdego ucznia,
• efektywne wykorzystanie wolnego czasu.

Sposoby realizacji

• wspólne poszukiwanie talentów podczas lekcji oraz zajęć pozalekcyjnych,
• kierowanie uczniów zdolnych do poradni psychologiczno-pedagogicznej.

Realizatorzy

• wychowawcy klas,
• nauczyciele przedmiotów.

Terminy realizacji
cały rok.
Osiągnięcia uczniów

• uczniowie mają pozytywny obraz samych siebie,
• uczniowie potrafią troszczyć się o własny rozwój i pozytywną samorealizację,
• czas wolny spędzają z uwzględnieniem zasad bezpieczeństwa.

Metody oceny skuteczności

• analiza dokumentacji pedagogicznej,
• wyniki ankiety przeprowadzonej wśród uczniów.

Treści
uświadomienie uczniom, że wszelkie zjawiska przemocy są naruszeniem dóbr i praw człowieka.
Sposoby realizacji

• zapoznanie z konwencją praw dziecka,
• spotkania z pedagogiem szkolnym na temat jego roli w szkole, jako rzecznika praw uczniów,
• uruchomienie skrzynki zaufania oraz stałej gazetki odnośnie praw dziecka przy gabinecie pedagoga;
• upowszechnienie informacji na temat ważnych telefonów oraz instytucji służących pomocą w sytuacji kryzysu (tablica informacyjna na korytarzu szkolnym).

Realizatorzy

• wychowawcy klas,
• pedagog szkolny.

Terminy realizacji

• październik,
• cały rok.

Osiągnięcia uczniów

• uczniowie znają swoje prawa,
• wiedzą z jakiej pomocy mogą skorzystać w sytuacji kryzysu.

Metody oceny skuteczności
sprawozdania wychowawców i pedagoga z realizacji programu.
Treści
ustalenie porozumienia co do akceptowanych form zachowań oraz określenie sankcji za nieprzestrzeganie przyjętych norm i zasad.
Sposoby realizacji
kontrakt zawarty między wychowawcą a uczniem i między samymi uczniami.
Realizatorzy
wychowawcy klas.
Terminy realizacji
październik.
Osiągnięcia uczniów

• uczniowie prezentują pozytywne formy zachowań,
• znają obowiązujące w szkole sankcje za nieprzestrzeganie obowiązujących norm i zasad.

Metody oceny skuteczności
sprawozdania wychowawców.
Treści
zachęcanie do otwartości w stosunku do nauczycieli i pracowników szkoły.
Sposoby realizacji
praca wychowawcza nauczycieli.
Realizatorzy
wszyscy nauczyciele.
Terminy realizacji
cały rok.
Osiągnięcia uczniów
uczniowie wiedzą do kogo w szkole mogą się zwrócić po pomoc i wsparcie.
Metody oceny skuteczności

• sprawozdania wychowawców klas,
• sondaż wśród uczniów.

► Klasa V
Treści
kształtowanie umiejętności pozytywnego myślenia o sobie.
Sposoby realizacji
zajęcia grupowe według scenariuszy „Jak żyć z ludźmi".
Realizatorzy

• wychowawcy klas,
• psycholog.

Terminy realizacji
według terminarza godzin wychowawczych.
Osiągnięcia uczniów
uczniowie mają pozytywny obraz samych siebie.
Metody oceny skuteczności
analiza dokumentacji pedagogicznej.
Treści
uczenie młodzieży polu­bownego załatwiania spraw (bez przemocy).
Sposoby realizacji

• treningi interpersonalne,
• zajęcia z elementami socjotechniki i mediacji,
• terapie indywidualne.

Realizatorzy

• wychowawcy,
• pedagog szkolny,
• specjaliści poradni psychologiczno - pedagogicznej.

Terminy realizacji
cały rok.
Osiągnięcia uczniów

• umieją polubownie załatwiać swoje sprawy,
• potrafią w sposób pozytywny rozwiązywać konflikty między sobą.

Metody oceny skuteczności
wyniki ankiety przeprowadzonej wśród uczniów.
Treści
kształtowanie umiejętności odróżnienia rzeczy dobrych od złych.
Sposoby realizacji
stworzenie „kodeksu zachowań" w każdej klasie.
Realizatorzy
wychowawca, nauczyciel religii.
Terminy realizacji
a) październik.
Osiągnięcia uczniów
a) umieją odróżniać dobro od zła.
Metody oceny skuteczności
a) sprawozdania wychowawców z realizacji programu.
Treści

• wyrabianie umiejętności dobrego kontaktu między uczniami,
• kształtowanie prawidłowych relacji na płaszczyźnie uczeń - nauczyciel.

Sposoby realizacji

• ćwiczenia komunikacji według scenariuszy „Jak żyć z ludźmi",
• praca ogólnowychowawcza - zwracanie uwagi na właściwe relacje interpersonalne w codziennych zdarzeniach szkolnych i różnorodnych sytuacjach wychowawczych,
• przypomnienie treści konwencji praw dziecka.

Realizatorzy

• wychowawcy klas,
• pedagog szkolny,
• nauczyciele przedmiotów edukacyjnych.

Terminy realizacji

• styczeń,
• cały rok.

Osiągnięcia uczniów

• chętnie i zgodnie współdziałają ze sobą,
• potrafią właściwie komunikować się z nauczycielami.

Metody oceny skuteczności:

• analiza dokumentacji pedagogicznej,
• wyniki ankiety przeprowadzonej wśród uczniów.

► Klasa VI
Treści
ćwiczenia afirmujące, podnoszące samoocenę, nauka samoakceptacji.
Sposoby realizacji

• zajęcia grupowe według scenariuszy „Jak żyć z ludźmi",
• warsztaty.

Realizatorzy

• wychowawcy klas,
• pedagog szkolny,
• specjaliści poradni psychologiczno - pedagogicznej.

Terminy realizacji
a) grudzień,
b) według rozkładu materiału.
Osiągnięcia uczniów
a) uczniowie potrafią akceptować samych siebie,
b) uczniowie są odpowiedzialni za bezpieczeństwo własne i innych.
Metody oceny skuteczności
analiza dokumentacji pedagogicznej,
wyniki ankiety przeprowadzonej wśród uczniów.
Treści
a) kształtowanie pozytywnych relacji między rówieśnikami.
Sposoby realizacji

• przypomnienie konwencji praw dziecka,
• ćwiczenia „Jak porozumiewać się z innymi”.

Realizatorzy

• wychowawcy klas,
• pedagog szkolny.

Terminy realizacji

• listopad,
• styczeń,

Osiągnięcia uczniów

• nie boją się wyrażać własnych opinii,
• są tolerancyjni wobec „inności".

Metody oceny skuteczności

• sprawozdania wychowawców z realizacji programu,
• sprawdziany przedmiotowe.

Cel 2. Motywowanie do prowadzenia zdrowego stylu życia
Zadania:

• dostarczanie informacji o pozytywnych wymiarach zdrowego życia,
• przekazanie informacji o szkodliwości używek i innych substancji szkodliwych dla zdrowia (materiały wybuchowe, leki, środki chemiczne),
• pokazanie możliwości poszukiwania wartościowych sposobów na życie bez pomocy używek,
• nauka jak odmawiać bez obawy przed odrzuceniem,
• kształcenie umiejętności radzenia sobie ze stresem.

► Klasa IV
Treści
poznanie zasad dotyczących higieny osobistej, zdrowego żywienia i higieny pracy ucznia.
Sposoby realizacji

• pogadanki,
• zajęcia podczas wychowania do życia w rodzinie.

Realizatorzy

• nauczyciele przyrody,
• pielęgniarka szkolna,
• nauczyciel wychowania do życia w rodzinie,
• wychowawcy klas.

Terminy realizacji

• październik
• zgodnie z rozkładem materiału.

Osiągnięcia uczniów

• uczniowie znają zasady higieny osobistej i zdrowego żywienia
• potrafią dbać o higienę i własne zdrowie.

Metody oceny skuteczności

• analiza dokumentacji pedagogicznej,
• wyniki ankiety przeprowadzonej wśród uczniów.

Treści

• definicja substancji odurzającej,
• zapoznanie z negatywnym wpływem substancji odurzających na organizm dziecka.

Sposoby realizacji

• pogadanki,
• warsztaty,
• pedagogizacja rodziców.

Realizatorzy

• pedagog szkolny,
• policjant z wydziału prewencji.

Terminy realizacji

• zgodnie z programem nauczania,
• maj.

Osiągnięcia uczniów

• znają negatywne skutki zażywania substancji odurzających,
• wiedzą, jak zachować się gdy ktoś proponuje im coś niedozwolonego.

Metody oceny skuteczności

• sprawozdania wychowawców z realizacji programu,
• wyniki ankiet adresowanych do uczniów,
• wyniki ankiet adresowanych do rodziców.

Treści
uczenie się umiejętności obrony przed naciskami ze strony otoczenia, rówieśników i osób dorosłych.
Sposoby realizacji

• "testy socjometryczne",
• trening umiejętności według scenariuszy "Jak żyć z ludźmi".

Realizatorzy

• pedagog szkolny,
• wychowawcy klas.

Terminy realizacji

• listopad/grudzień,
• marzec.

Osiągnięcia uczniów
potrafią bronić się przed presją grupy.
Metody oceny skuteczności
wyniki ankiety przeprowadzonej wśród uczniów.
► Klasa V
Treści
zapoznanie z rolą sportu, wypoczynku i rozwijania zainteresowań.
Sposoby realizacji

• uczestnictwo w zajęciach sportowych i innych pozalekcyjnych,
• pedagogizacja rodziców.

Realizatorzy
a) nauczyciele prowadzący takie zajęcia.
Terminy realizacji
cały rok.
Osiągnięcia uczniów

• uczniowie znają rolę zajęć sportowych, innych pozalekcyjnych,
• chętnie rozwijają swoje zainteresowania.

Metody oceny skuteczności

• analiza dokumentacji pedagogicznej,
• wyniki ankiet adresowanych do rodziców.

Treści
prowadzenie zajęć na temat poszanowania godności ludzkiej i koleżeństwa.
Sposoby realizacji

• zapoznanie z konwencją praw dziecka,
• zajęcia warsztatowe.

Realizatorzy
wychowawcy klas.
Terminy realizacji
listopad.
Osiągnięcia uczniów

• szanują się wzajemnie,
• potrafią być tolerancyjni.

Metody oceny skuteczności
a) wyniki ankiety przeprowadzonej wśród uczniów.
Treści
przypomnienie wiadomości dotyczących negatywnego wpływu środków odurzających na organizm człowieka.
Sposoby realizacji

• konkurs plastyczny,
• warsztaty.

Realizatorzy

• nauczyciel plastyki,
• pedagog szkolny,
• wychowawcy klas.

Terminy realizacji

• maj,
• według harmonogramu godzin wychowawczych.

Osiągnięcia uczniów
znają skutki zażywania substancji psychoaktywnych.
Metody oceny skuteczności
sprawozdania wychowawców z realizacji programu.
Treści
higiena pracy dzieci, uczenia się, zasady racjonalnego odżywiania się.
Sposoby realizacji

• pogadanki w ramach realizacji ścieżki edukacyjnej, warsztaty - „Jak się uczyć”,
• zajęcia tematyczne podczas lekcji wychowania do życia w rodzinie.

Realizatorzy

• nauczyciel wychowania do życia w rodzinie,
• wychowawcy klas.

Terminy realizacji

• według programu wychowania do życia w rodzinie,
• według harmonogramu lekcji wychowawczych.

Osiągnięcia uczniów

• wiedzą w jaki sposób efektywnie uczyć się,
• znają rolę i sposoby odpoczynku,
• znają zasady racjonalnego odżywiania.

Metody oceny skuteczności

• sprawdziany przedmiotowe,
• wyniki ankiety przeprowadzonej wśród uczniów.

Treści
uczenie się sztuki odmawiania.
Sposoby realizacji

• trening umiejętności,
• pedagogizacja rodziców.

Realizatorzy
wychowawcy klas.
Terminy realizacji

• według harmonogramu godzin wychowawczych,
• zgodnie z planem zebrań dla rodziców.

Osiągnięcia uczniów
potrafią zachować się asertywnie.
Metody oceny skuteczności

• wyniki ankiet dla uczniów,
• wyniki ankiet dla rodziców.

► Klasa VI
Treści
przekazanie informacji o klasyfikacji środków odurzających (informacje podstawowe) oraz ich negatywnym wpływie na organizm człowieka.
Sposoby realizacji

• warsztaty terapeutyczne - „Jak żyć w zgodzie ze sobą i innymi”,
• opowiadania literackie,
• spotkania dla rodziców,
• pogadanki i warsztaty podczas godzin wychowawczych.

Realizatorzy

• pedagog szkolny,
• nauczyciele języka polskiego,
• wychowawcy klas,
• zaproszeni specjaliści.

Terminy realizacji

• październik/listopad /grudzień/ luty,
• według harmonogra­mu godzin wychowaw­czych.

Osiągnięcia uczniów

• uczniowie znają rodzaje środków uzależniających i ich negatywny wpływ na organizm człowieka,
• znają swoje dobre i słabe strony,
• umieją właściwie radzić sobie ze stresem.

Metody oceny skuteczności

• analiza dokumentacji pedagogicznej,
• wyniki ankiety przeprowadzonej wśród uczniów,
• sprawozdania wychowawców z realizacji programu,
• sprawdziany przedmiotowe.

Treści
wyrabianie umiejętności radzenia sobie z presją grupy.
Sposoby realizacji

• przedstawienia profilaktyczno-edukacyjne,
• zajęcia warsztatowe.

Realizatorzy

• pedagog szkolny,
• wychowawcy klas.

Terminy realizacji

• listopad,
• według harmonogramu godzin wychowawczych.

Osiągnięcia uczniów
a) potrafią zachować się asertywnie.
Metody oceny skuteczności
wyniki ankiet przeprowadzonych wśród uczniów.
Treści
rozpoznawanie swoich mocnych i słabych stron, zalet i wad,
Sposoby realizacji
zajęcia warsztatowe.
Realizatorzy

• wychowawcy klas,
• pedagog szkolny.

Terminy realizacji
według harmonogramu godzin wychowawczych
Osiągnięcia uczniów

• znają swoje mocne i słabe strony,
• dążą do samodoskonalenia.

Metody oceny skuteczności

• analiza dokumentacji,
• wyniki ankiet przeprowadzonych wśród uczniów.

Treści
wyrabianie umiejętności radzenia sobie ze stresem.
Sposoby realizacji

• trening umiejętności według przekazanych scenariuszy,
• pedagogizacja rodziców.

Realizatorzy

• wychowawcy klas,
• zaproszeni specjaliści.

Terminy realizacji

• według harmonogramu godzin wychowawczych,
• według harmonogramu spotkań z rodzicami.

Osiągnięcia uczniów

• umieją radzić sobie ze stresem,
• znają metody relaksacji.

Metody oceny skuteczności

• wyniki ankiet przeprowadzonych wśród rodziców,
• wyniki ankiet przeprowadzonych wśród uczniów.