Rekolekcje wielkopostne - procedura organizacji
Od wielu lat uczniowie uczęszczający na naukę religii uzyskują trzy kolejne dni wolne od zajęć szkolnych po to, by mogli w nich uczestniczyć, jeśli religia lub wyznanie, do którego należą, nakłada na swoich członków tego rodzaju obowiązek. Zorganizowanie rekolekcji dla uczniów jest trudnym przedsięwzięciem tak dla ich organizatorów jak i szkoły. Niezależnie od tego czy są organizowane dla wszystkich, czy części uczniów, wymagają starannego przygotowania i dobrej współpracy, w szczególności w zapewnieniu im właściwej opieki i bezpieczeństwa. W artykule tym przeczytasz m.in.:
- Jak ustalić harmonogram działań związanych z organizacją rekolekcji?
- Czym się kierować podczas wyznaczania miejsca, w którym będą odbywać się rekolekcje?
- W jakich okolicznościach powinieneś omówić organizację rekolekcji z nauczycielami?
- Jakie ustalenia powinieneś podjąć wspólnie z proboszczem aby zapewnić uczniom bezpieczeństwo i opiekę?
- Czego powinieneś unikać podczas organizowania pracy szkoły w okresie rekolekcji?
- czym powinieneś pamiętać organizując rekolekcje wielkopostne?
Procedura zorganizowania rekolekcji pod względem zapewnienia bezpieczeństwa i opieki uczniom
Sprawdź, jak po kroku, zorganizować rekolekcje, z kim i jak współpracować, czy można zobowiązać nauczycieli do uczestnictwa w rekolekcjach oraz jak zapewnić uczniom bezpieczeństwo i opiekę.
Krok 1
Kto? Ty.
Co? Ustalasz z katechetami harmonogram działań związanych z organizacją rekolekcji dla uczniów uczęszczających na lekcje religii w szkole oraz problemy wychowawcze do ewentualnego uwzględnienia w ich programie.
Zapamietaj! Najlepiej, jeśli o planowanych rekolekcjach katecheci będą informowali Ciebie przed rozpoczęciem roku szkolnego. Dzięki temu będą mogły zostać uwzględnione w planie pracy szkoły i szkolnym programie wychowawczym.
Krok 2
Kto? Katecheci.
Co? Ustalają, gdzie uczniowie szkoły będą odbywać rekolekcje. Nawiązują współpracę z ich organizatorem.
Rekolekcje dla uczniów mają bezpośredni związek ze szkołą, więc najlepiej by ich organizatorem był proboszcz parafii "szkolnej", związanej z lokalizacją obiektu szkolnego a nie parafie zamieszkania uczniów. Rozproszenie uczniów w kilkunastu parafiach w czasie rekolekcji utrudnia lub wręcz uniemożliwia współpracę i wsparcie organizatora rekolekcji w zapewnieniu opieki i bezpieczeństwa uczniom przez szkołę.
Wskazane jest by przed rozpoczęciem rekolekcji odbyło się spotkanie proboszcza z zespołem katechetycznym poświecone omówieniu wszystkich kwestii związanych z ich przygotowaniem i przebiegiem. Zespół ten określa cel i tematykę rekolekcji, ustala kto i za co jest odpowiedzialny. Katecheci mogą mieć wpływ na program rekolekcji, wskazując aktualne potrzeby i problemy danej społeczności szkolnej. Od nich zależy, czy program rekolekcji poza aspektem duchowym uwzględni ważne dla szkoły cele wychowawcze.
Krok 3
Kto? Katecheci.
Co? Uczestniczą w tworzeniu programu rekolekcji, dbając o staranne zagospodarowane czasu uczniów podczas trzech kolejnych dni wolnych od zajęć szkolnych.
Poza częścią liturgiczną (odpowiednie nabożeństwa w kościele) dobrze jest zaplanować także inne zajęcia, takie jak: inscenizacje, konkursy wiedzy religijnej, plastyczne, recytatorskie, śpiewu (w salkach katechetycznych przy parafii lub w pomieszczeniach szkolnych). Działania mające na celu optymalne wykorzystanie czasu przeznaczonego na rekolekcje powinni koordynować katecheci.
Krok 4
Kto? Ty.
Co? Ustalasz z katechetami liczbę uczniów, którzy będą uczestniczyć w rekolekcjach.
Znając liczbę tych uczniów i liczbę uczniów, którzy pozostaną w szkole będziesz mógł przygotować szczegółową organizację pracy szkoły w okresie rekolekcji.
Rekolekcje powinny objąć wszystkich uczniów, których rodzice, bądź sami uczniowie wyrazili wolę uczestniczenia w tych lekcjach. Ze względów wychowawczych należy wymagać od uczniów odpowiedzialności wobec podjętych zobowiązań.
Przepisy gwarantują prawo do rekolekcji szkolnych uczniom uczęszczającym na naukę religii, o ile religia lub wyznanie, do którego należą, nakłada na nich tego rodzaju obowiązek (§ 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w szkołach publicznych).
Krok 4
Kto? Ty w porozumieniu z księdzem proboszczem.
Co? Organizujesz spotkanie z nauczycielami, podczas którego proboszcz omawia program rekolekcji, podaje planowany termin ich przeprowadzenia, przedstawia projekt współpracy między parafią a szkołą. Może zaproponować włączenie się chętnych nauczycieli w organizację rekolekcji, wskazując ich aspekt wychowawczy.
Krok 5
Kto? Ty z księdzem proboszczem i katechetami.
Co? Ustalasz szczegółowe zasady dotyczące organizacji rekolekcji. Powinny być one przedmiotem odrębnych ustaleń między organizującymi rekolekcje a szkołą (§ 10 ust. 1 rozporządzenia MEN z 14 kwietnia 1992 r.).
Jeśli liczba katechetów sprawujących opiekę nad uczniami biorącymi udział w rekolekcjach w stosunku do liczby uczniów biorących w nich udział nie gwarantuje im właściwej opieki i bezpieczeństwa, ustalasz w jakim zakresie inni nauczyciele będą ich wspomagać. Do Twoich obowiązków należy zapewnienie uczniom bezpiecznego uczestniczenia w zajęciach organizowanych przez szkołę zarówno w szkole jak i poza jej obiektami (art. 39 ust.1 pkt 5a UoSO oraz § 2 rozporządzenia MENiS z 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach).
Efektem wspólnych ustaleń z proboszczem może być przyjęcie,
zapisanie i respektowanie następujących zasad:
- w wyznaczone dni wolne od zajęć szkolnych uczniowie przychodzą do szkoły i pod opieką nauczycieli (np. wychowawców klas) udają się do miejsca rekolekcji (zwykle kościoła) i z powrotem. Nie będzie sprzeczne z prawem zobowiązanie nauczycieli do sprawowania opieki nad uczniami biorącymi udział w rekolekcjach. Dla nauczycieli jest to zwykły dzień pracy, w którym muszą być do dyspozycji dyrektora szkoły. Wyjście uczniów poza teren szkoły wymaga ustalenia odpowiedniej liczby opiekunów i sposobu sprawowania nad nimi opieki (§ 32 rozporządzenia MENiS z 31 grudnia 2002 r.),
- w pomieszczeniach sakralnych do opieki nad uczniami zobowiązani są przede wszystkim katecheci,
- uczestnictwo nauczycieli w zajęciach rekolekcyjnych w pomieszczeniach sakralnych jest całkowicie dobrowolne. Zobowiązanie nauczycieli do zapewnienia uczniom opieki i bezpieczeństwa w czasie rekolekcji nie powinno wywoływać konfliktów sumienia,
- do zadań katechetów należy ustalenie sposobu potwierdzania obecności uczniów na zajęciach rekolekcyjnych (dni wolne uzyskują uczniowie w celu odbycia rekolekcji wielkopostnych),
- nauczyciele i specjaliści pracujący w szkole, mogą jeśli chcą włączyć się aktywnie w przygotowanie i realizację programu rekolekcji.
Krok 6
Kto? Ksiądz proboszcz.
Co? Na co najmniej miesiąc przed ustalonym terminem rekolekcji informuje Ciebie pisemnie o terminie rekolekcji dla uczniów szkoły. Na podstawie tego dokumentu ogłaszasz trzy kolejne dni wymienione w piśmie jako dni wolne od zajęć szkolnych dla uczniów uczęszczających na naukę religii.
Zapamietaj! Jeżeli na terenie szkoły prowadzona jest nauka religii więcej niż jednego wyznania, kościoły i związki wyznaniowe powinny dążyć do ustalenia wspólnego terminu rekolekcji wielkopostnych.
Krok 7
Kto? Ty.
Co? Opracowujesz szczegółową organizację pracy szkoły w okresie rekolekcji.
Nie powinieneś:
- zobowiązywać nauczycieli do prowadzenie lekcji przed wyjściem i po powrocie z kościoła,
- skracać lekcji w dniach, w których odbywają się rekolekcje, po to aby uczniowie mogli w nich uczestniczyć. Przepisy wyraźnie stanowią, że uczniowie uczęszczający na naukę religii mają prawo do 3 dni zwolnienia z zajęć szkolnych,
- organizować szkoleń wymagających obecności na nich wszystkich nauczycieli.
Powinieneś:
- zapewnić opiekę lub zajęcia wychowawcze uczniom, którzy nie korzystają z nauki religii w szkole (§ 3 ust. 3 rozporządzenia MEN z 14 kwietnia 1992 r.),
- zapewnić opiekę uczniom oczekującym w szkole na przejście do kościoła w wyznaczonym czasie,
- uzgodnić z rodzicami sprawę powrotu uczniów do domu w dniach uczestniczenia w rekolekcjach.
Zapamietaj! Prawo do zwolnienia z zajęć na czas rekolekcji mają tylko uczniowie, którzy uczęszczają na religię. Uczniowie, którzy nie korzystają z nauki religii muszą pozostać w szkole. Podstawą do określenia organizacji pracy szkoły w ciągu trzech dni wolnych od zajęć szkolnych przewidzianych na rekolekcje powinny być odpowiednie zapisy w statucie szkoły.
Krok 8
Kto? Ty.
Co? Organizujesz zebranie rady pedagogicznej, na którym informujesz nauczycieli o dniach wolnych od zajęć szkolnych i przyjętych z proboszczem ustaleniach związanych z organizacją rekolekcji oraz przedstawiasz szczegółową organizację pracy szkoły w okresie rekolekcji.
Podstawa prawna:- Ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz. U. z 2004 r. Nr 256, poz. 2572 ze zm.).
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. z 2003 r. Nr 6, poz. 69 ze zm.).
- Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w szkołach publicznych (Dz. U. Nr 36, poz. 155 ze zm.).
Autor:Bożena Winczewska
