Bezpieczniej w szkole

Projektowane rozporządzenie MEN w sprawie form działalności wychowawczej, edukacyjnej, informacyjnej i zapobiegawczej wśród dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem zastąpi obowiązujące obecnie rozporządzenie MENiS z 31 stycznia 2003 r. w sprawie szczegółowych form działalności wychowawczej i zapobiegawczej wśród dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem (Dz.U. Nr 26, poz. 226).

Wydanie nowego rozporządzenia wynika m.in. z potrzeby dostosowania przepisów do nowych aktów prawnych i zmian prawnych, zwłaszcza do:

• nowej podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół,
• zmienionych zasad udzielania i organizacji w szkołach i placówkach pomocy psychologiczno - pedagogicznej,
• warunków organizowania kształcenia, wychowania i opieki w specjalnych przedszkolach, szkołach, oddziałach, ośrodkach, oddziałach ogólnodostępnych lub integracyjnych - dla dzieci i młodzieży niepełnosprawnych oraz niedostosowanych społecznie,
• nowych zasad działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych, w tym publicznych poradni specjalistycznych.

W projektowanym rozporządzeniu:

1) usunięto definicję „zagrożonych uzależnieniem” (§ 1 projektu). Definicję tę określa art. 4 pkt 14 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii jako osobę:

• u której zespół zjawisk psychicznych i oddziaływań środowiskowych stwarza duże prawdopodobieństwo powstania uzależnienia od środków odurzających lub substancji psychotropowych albo
• osobę sporadycznie używającą środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych. Uwaga! Zmieniło się znaczenie definicji „środek zastępczy”. Teraz pojęcie to obejmuje również „dopalacze”, czyli nowe (w obrocie od 2008 r.) psychoaktywne substancje (ustawa z 8 października 2010 r. o zmianie ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii oraz ustawy o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (Dz.U. z 2010 r. Nr 213, poz. 1396)),
• określono grupę odbiorców działań informacyjnych w szkole lub placówce, czyli nauczycieli, uczniów, rodziców oraz zwrócono uwagę na informowanie również o uzależnieniach, a nie tylko narkomanii (zmieniony § 2 pkt 2 i pkt 5). Potrzeba taka wynika, ze specyfiki uzależnień dzisiejszych czasów, kiedy to częste jest łączenie różnych substancji psychoaktywnych. Specjaliści twierdzą, że należy informować o zagrożeniach związanych nie tylko z narkotykami ale i alkoholem, tytoniem, środkami zastępczymi (w tym dopalaczami). Projekt proponuje również by przygotowanie z zakresu przeciwdziałania uzależnieniom powinni przejść również osoby pracujące z dziećmi a nie tylko te, które je wychowują (§ 2 pkt 5 projektu),
• zrezygnowania z powtarzania przepisu dotyczącego organizowania pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz prowadzenia edukacji prozdrowotnej i promocji zdrowia psychicznego (§ 4 obowiązującego rozporządzenia). Obowiązek organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej określa już ustawa z 7 września 1991 r. o systemie oświaty oraz rozporządzenie MEN z 17 listopada 2010 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach. Obowiązek prowadzenia edukacji prozdrowotnej wynika z rozporządzenia MENiS z 26 lutego 2002 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (Dz.U. Nr 51, poz. 458 ze zm.). Edukacja prozdrowotna zostaje sukcesywnie zastępowana edukacją zdrowotną poprzez nową podstawę programową. Promocję zdrowia psychicznego reguluje art. 19 ustawy z 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii,
• w § 4 projektu wprowadzono 3 kategorie zajęć, podczas których będą realizowane zadania z zakresu działalności wychowawczej, edukacyjnej, informacyjnej i zapobiegawczej wśród dzieci i młodzieży zagrożonych uzależnieniem:
• I kategoria - zajęcia organizowane w ramach:
• pomocy psychologiczno-pedagogicznej,
• godzin z wychowawcą klasy,
• godzin do dyspozycji dyrektora,
• zajęć prowadzonych w świetlicy,
• II kategoria - zajęcia edukacyjne, w których podstawy programowe uwzględniają tematykę zapobiegania uzależnieniom i które mogą być realizowane na obowiązkowych i dodatkowych zajęciach edukacyjnych,
• III kategoria - nadobowiązkowe zajęcia pozalekcyjne,
• projekt zakłada upowszechnienie wśród dzieci i młodzieży, rodziców i nauczycieli działalności informacyjnej na temat prawnych skutków naruszenia przepisów ustawy o przeciwdziałaniu narkomanii,
• w § 8 projektu określono obowiązek dla szkół i placówek  - w ramach programu wychowawczego szkoły i programu profilaktyki - przygotowania planu działań wobec dzieci i młodzieży zagrożonej uzależnieniem. Nowa podstawa programowa zobowiązuje nauczycieli do zindywidualizowanego wspomagania rozwoju każdego ucznia na obowiązkowych i dodatkowych zajęciach, uwzględniając jego potrzeby i możliwości. Projekt zawiera podstawowy zakres planu działań wobec młodzieży zagrożonej uzależnieniem, który dyrektor szkoły może rozszerzyć w zależności od potrzeb. Wprowadzono przepis przejściowy, na mocy którego szkoły i placówki będą miały 6 miesięcy od dnia wejścia w życie rozporządzenia na uzupełnienie programu wychowawczego szkoły i programu profilaktyki o wymieniony wyżej plan działań (§ 10 projektu),
• w zakresie rozwijania zdrowia psychicznego dzieci i młodzież, w tym profilaktyki i leczenia uzależnień szkoły i placówki zyskają możliwość współdziałania z zakładami opieki zdrowotnej (§ 9 projektu).